Blurp: Hersenschimmen is niet alleen een roman over dementie en het ontstaan daarvan, het is tegelijkertijd een boek over de aanvaarding van het onaanvaardbare: de vergankelijkheid.
Samenv.: Maarten Klein, 71 jaar, woont met zijn vrouw in Gloucester boven Boston. Zijn geheugen begint te haperen, er vallen gaten in zijn herkenning van de werkelijkheid om hem heen en tegelijkertijd nemen soms flarden herinneringen bezit van zijn denken alsof ze het echte heden zijn. Ook in zijn taal ontstaan verschuivingen. Dit onomkeerbare proces dat hem in een volkomen isolement en tenslotte in een inrichting terecht doet komen, wordt door de man zelf verteld, waardoor de lezer bijna fysiek in dit beklemmende schimmenrijk van ontwortelde gedachten en beelden betrokken raakt. Aan zijn thematiek van zwijgen en verdwijnen, op allerlei manier in zijn poëzie en proza aanwezig, heeft hij met dit ingehouden geschreven boek een indrukwekkend gevolg weten te geven. Wat hij in deze roman over ouderdom, aftakeling en over beleving, waarneming en herinnering zegt, bewijst welke voordelen literatuur soms heeft boven wetenschappelijk-abstrakte studies over dezelfde onderwerpen.

Hoe voelt het als alles grijs wordt in je hoofd en je steeds meer grip verliest op het leven van alledag. Goed geschreven verhaal over dementie.

Een oude man dementeert. Het verhaal wordt beschreven vanuit zijn perspectief. Knap. (LHM) ( )

Het mag nauwelijks verbazing wekken dat een schrijver als Bernlef, geobsedeerd door de mechanismen van herinnering en vergeten, zich aangetrokken voelt tot een van de geheimzinnigste en nog grotendeels onbekende terreinen van menselijke kennis: de werking van ons brein. Wat de neurologie hierover in kaart heeft gebracht is voor een groot deel te danken aan haperingen en defecten in dat complexe netwerk van systemen. Als het brein van Kees Zomer op een dag plotseling hapert komt hij in een nog maar half zichtbare wereld terecht waarin de eenvoudigste dingen onbegrijpelijk zijn geworden, de taal een instrument is waarmee hij net naast de werkelijkheid grijpt. Eclips is te beschouwen als een pendant van Hersenschimmen: gaf Bernlef daar op aangrijpende wijze de teloorgang van een wereld weer, hier zien we hoe een wereld stapje voor stapje wordt teruggewonnen. Tot hij bedrieglijk op de wereld van vroeger lijkt, maar dan zonder de vanzelfsprekendheid van voor de eclips. (Bol.com) ( )

Hersenschimmen behoort tot de belangrijkste boeken uit de jaren tachtig, wordt inmiddels door honderdduizenden lezers hogelijk gewaardeerd en is in vele talen vertaald. Het is ook een hoogtepunt in het omvangrijke oeuvre van P.C. Hooftprijswinnaar J. Bernlef. Meer dan een boek over dementie is het een verhaal over het trage verval van een bewustzijn. De hoofdpersoon van deze roman, Maarten Klein, is een klassiek personage geworden in de Nederlandse literatuur: als gepensioneerd secretaris van een maritieme organisatie, verhuisd naar Noord-Amerika, lijkt hij van een rustige oude dag te gaan genieten, tot er storingen in zijn brein optreden. Bij volle bewustzijn raakt Maarten afwezig, heeft het gevoel te verdwalen, kan heden en verleden niet meer onderscheiden, verliest zijn greep op de taal, wil plotseling weer naar zijn werk en ziet zijn vrouw voor zijn moeder aan. Maarten leidt kortom aan hersenschimmen.

NBD|Biblion:
Maarten Klein, 71 jaar, woont met zijn vrouw in Gloucester boven Boston. Zijn geheugen begint te haperen, er vallen gaten in zijn herkenning van de werkelijkheid om hem heen en tegelijkertijd nemen soms flarden herinneringen bezit van zijn denken alsof ze het echte heden zijn. Ook in zijn taal ontstaan verschuivingen. Dit onomkeerbare proces dat hem in een volkomen isolement en tenslotte in een inrichting terecht doet komen, wordt door de man zelf verteld, waardoor de lezer bijna fysiek in dit beklemmende schimmenrijk van ontwortelde gedachten en beelden betrokken raakt. Aan zijn thematiek van zwijgen en verdwijnen, op allerlei manier in zijn poezie en proza aanwezig, heeft Bernlef met dit ingehouden geschreven boek een indrukwekkend gevolg weten te geven. Wat hij in deze roman over ouderdom, aftakeling, beleving, waarneming en herinnering zegt, bewijst welke voordelen literatuur soms heeft boven wetenschappelijk-abstracte studies over dezelfde onderwerpen.

Veelgelezen boek uit de jaren tachtig, erg indrukwekkend, al leeft de themtiek tegenwoordig veel meer. ( )